Texel

Op het eiland Texel is men al eeuwen gewend om de eigen resources zo goed mogelijk in te zetten en zo min mogelijk aan te kopen. Het sluiten van bodem-plant-mest-kringlopen kan nog sterker, het kan een voorbeeld zijn voor andere delen van Nederland. Bijvoorbeeld het sluiten van de stikstofkringloop, het verbeteren van de bodemvruchtbaarheid, het water vasthoudend vermogen, het inpassen van natuur en het creëren van nieuwe verdienmodellen. Texel wil meer inkomen uit minder inputs! 

Onderzoeksrapport kringlooplandbouw
Texel sluit de kringloop – Facts and figures

De provincie Noord-Holland ondersteunt op dit moment een project om op Texel een studiegroep rondom kringlooplandbouw op te starten.

Op 21 Juni 2018 kwamen zo’n 25 boeren van Texel bij elkaar voor een bijeenkomst over kringlooplandbouw. In de akkerbouwloods van de familie Langeveld werd een presentatie gegeven door Frank Verhoeven van het adviesbureau Boerenverstand. Hij hield zijn presentatie over de huidige staat van de kringlooplandbouw in Nederland. Met de visie kringlooplandbouw en het realisatieplan van het ministerie lijkt de overheid te sturen op kringlooplandbouw.

Vervolgens heeft een student dier- en veehouderij een presentatie gehouden over de huidige mineralenkringloop van de agrarische sector op Texel. In zijn onderzoek heeft hij de agrarische kringloop van mineralen beschreven die Texel op- en afgaan.

Als laatste zijn de aanwezige boeren met elkaar in discussie gegaan over de (on)mogelijkheden van kringlooplandbouw op Texel. Wat wordt er al gedaan? En waar kunnen we de kringloop nog verder sluiten. Uit de discussie zijn een hoop goede ideeën gekomen die in een vervolgstudie uitgewerkt gaan worden.

Agrarische sector in de media

De boeren hebben momenteel meer dan ooit de aandacht van de media. Dit komt uiteraard door de massaal gesteunde protesten op 1 en 16 oktober. Ook een grote delegatie Texelse boeren is afgereisd naar Den Haag om te strijden voor hun toekomst.

Daarnaast hebben ook kleine projecten, zoals “kringlooplandbouw Texel”, de aandacht van de lokale media. Zo heeft de Helderse Courant op 10 december een artikel geplaatst over ons project. Op welke manier zijn boeren zelf bezig met het verduurzamen van de landbouw? En waarom is Texel zo geschikt om een pilotgroep met boeren die experimenteren met toepassingen om de kringloop te sluiten? Voor het hele artikel klik hier.

Een kijkje in de Texelse bodem!

Op Woensdag 22 januari zijn we afgetrapt met een eerste bijeenkomst van de studiegroep kringlooplandbouw Texel. Het thema van de dag was gezonde bodem, die voor de (kringloop)landbouw van cruciaal belang is. De expert was bodemkundigen Coen ter Berg die zijn ervaring heeft gedeeld met aanwezigen akkerbouwers en veehouders. Zijn kennis heeft hij door de jaren heen opgebouwd door het uitvoeren van velen onderzoeken en experimenten. Daarnaast heeft hij veel ervaring met het begeleiden van studiegroepen.

Het werd een hele interessante dag waarbij vele kuilen zijn gespit en wortels zijn uitgepluisd. De lessen van Coen die zijn blijven hangen zijn:

  • Zorg ervoor dat de grond een jaar rond bedekt is met een gewas
  • Zorg voor een ideale omgeving voor het bodemleven
  • Voor het verbeteren van de bodemstructuur is gras over het algemeen de beste optie
  • Behandel de bodem als de pens van een koe; verdeel de voeding van meststoffen en mineralen over een langere periode met kleine giften en houd de natuurlijke structuur van de bodem zoveel mogelijk in stand.

De praktische uitvoering van dit bodembeheer werd op deze dag ook uitvoerig besproken. Welke machines kunnen er het best gebruikt worden? Hoe diep moet de grond worden losgemaakt? En hoe snel moet er worden gereden met welk toerental? Conclusie: dit is bedrijfsspecifiek en zelfs perceel specifiek. Wel moet het bodemleven en het behoud van een goede bodemstructuur altijd in je hoofd zitten wanneer je het land bewerkt.

Experimenten

In de melkveehouderij is gras de belangrijkste eiwitbron. Het is dan ook van belang om dit ruwvoer zo goed mogelijk te benuttenen en voederwaardeverliezen te minimaliseren. Het doel is om een zo compleet mogelijk product te winnen. Hierdoor hoeft er namelijk minder bijgestuurd te worden in de vorm van structuur, eiwit of energie en worden de input’s beperkt.

Om een hogere grasbenutting te realiseren denken wij aan de volgende stappen:

  • Zo veel mogelijk vers gras in de koe. Hierbij treden de minste verliezen op.
  • Bemesting aanpassen op de gewenste eiwitkwaliteit. Daardoor kan een goede kwaliteit eiwit geoogst worden met de juiste DVE/OEB-verhouding.
  • Minder snijmais voeren. Snijmais verdringt gras, waardoor er meer geconcentreerde vormen van eiwit gevoerd moeten worden (sojaschroot)
  • Herfstgras beter benutten door het zo droog mogelijk te maken en te verwerken in balen.
  • Grasteelt inpassen bij akkerbouw om het organische stofgehalte te verhogen

De Texelse landbouw heeft, in tegenstelling tot het gemiddelde in Nederland, een mesttekort. Dit wordt momenteel gecompenseerd door de aanvoer van o.a. varkensmest, vaste geitenmest en compost. In totaal zo’n 50.000 ton aan organische meststoffen. Om de kringloop verder te sluiten zou het mooi zijn om meer reststromen van het eiland te benutten als meststof.

We denken hierbij aan het benutten van vegetatie uit wegbermen en natuurgebieden. Het maaisel kan in een fermentatieproces omgezet worden tot Bokashi. Momenteel wordt de vegetatie uit slootbermen en natuurgebieden gecomposteerd of gebruikt als strooisel. De uitdaging is dan ook om het juiste materiaal te vinden om te verwerkten tot Bokashi.

In de veehouderij zijn krachtvoeders bijna onmisbaar. Een herkauwer kan maar tot een bepaalde hoeveelheid ruwvoer vreten. Om de productie te verhogen is het noodzakelijk om het vee geconcentreerder voer te geven met een hogere voederwaarde. In de praktijk wordt dit gedaan door mengvoer te bestellen bij de voerleverancier.

In dit experiment wordt gekeken welke enkelvoudige grondstoffen het mengvoer in een melkveerantsoen kunnen vervangen. Hierbij denken we aan teelten zoals graan, CCM, veldbonen en erwten. Dit zijn akkerbouwgewassen waarvan de teelt niet altijd eenvoudig is. Daarom wordt gekeken of de gewassen in samenwerking met akkerbouwers geteeld kunnen worden. Dit moet uiteraard voor beide partijen rendabel zijn. Voor de akkerbouwer is een bijkomend voordeel dat deze teelten vaak goed zijn voor de bodemstructuur en soms ook stikstof binden voor een volggewas.

Eén van de principes van kringlooplandbouw volgens Imke de Boer is dat producten in eerste instantie geteeld moeten worden voor humane consumptie. De restpartijen die niet geschikt zijn voor de humane consumptie kunnen benut worden door het vee. In dit experiment wordt gekeken hoe dit in de praktijk toegepast kan worden.

Schapenboer Jan-Willem Bakker is op zoek naar een krachtvoervervanger en akkerbouwers Klaas en Kees Lap willen experimenteren met nieuwe gewassen. Samen zijn ze op zoek gegaan naar een teelt die verwerkt kan worden tot humane voeding en waarbij de restpartijen geschikt zijn als krachtvoervervanger. Bij deze zoektocht zijn we uitgekomen op de teelt van erwten. Een deel van de erwten gaat verwerkt worden in de erwtensoep die lokaal gemaakt wordt door vakslagers Peter Haker en slagerij Goënga. Het overige deel van de erwten wordt gebruikt als krachtvoer voor de schapen. Hoe de verhouding consumptie/krachtvoer gaat zijn staat nog niet vast. Dat hangt onder andere af van de opbrengst, de afname voor erwtensoep en de kwaliteit van de erwten.